Zaznacz stronę
20 czerwca 2019

Programowanie dla dzieci w Scratch. Jak nauczyć dziecko programować?

Pierwsze dobre wrażenie można zrobić tylko raz. Dotyczy to również nauki programowania, w szczególności dla dzieci. Naturalna ciekawość i zapał mogą szybko zniknąć, jeżeli młodzi adepci programowania zetkną się już na samym początku z nudnymi lub zbyt trudnymi przykładami. Na szczęście z pomocą przychodzą gry i programy stworzone do nauki programowania. Najpopularniejszym jest z pewnością Scratch. Dlaczego akurat ten program jest świetnym wyborem na początek? Od jakiego wieku rozpocząć pracę ze Scratchem? Czy rzeczywiście dziecko może zostać dzięki niemu programistom? W tym wpisie postaram się dokładnie opisać programowanie dla dzieci w Scratch!

Co to jest Scratch?

Scratch to specjalny język programowania, stworzony dla dzieci i młodzieży. Po pierwsze ułatwia im naukę podstaw programowania i logicznego myślenia. Największą zaletą Scratch są częściowo lub całkowicie zdefiniowane komendy w formie kolorowych bloczków. W praktyce oznacza to, że dziecko nie potrzebuje spędzać kilku godzin, dni, a nawet tygodni na nauce tekstowych komend, jak ma to miejsce w standardowych językach programowania. Zazwyczaj wystarczy tylko kilka minut, aby od zera stworzyć pierwszy działający projekt. Dodatkowo Scratch to również specjalny program (środowisko), dzięki któremu jednym kliknięciem młody programista uruchomi swoją grę, animację lub program, który przed momentem stworzył. Ponadto warto podkreślić, że Scratch jest całkowicie darmowy i dostępny w języku polskim!

Dlaczego Scratch to najlepszy sposób na naukę programowania?

Po ponad dwóch latach praktycznych zajęć z dziećmi mogę przyznać, że Scratch to idealny program do rozpoczęcia nauki programowania. W szczególności, jeżeli dziecko ma od 7 do 12 lat.

1. Kod w kształcie puzzli

To niesamowicie proste i intuicyjne rozwiązanie, które nie wymaga znajomości żadnego języka programowania. Dzieci skupiają się na nauce najtrudniejszej umiejętności na początku, czyli logicznego myślenia algorytmami (rozwiązywania problemów małymi krokami). To właśnie, a nie jak myśli wiele osób, nauka składni konkretnego języka programowania, przysparza najwięcej problemów i frustracji na samym początku. Tym bardziej, że próżno szukać w szkole przedmiotów, które uczyłyby tego typu umiejętności.

2. Gotowe elementy

Przygotowane elementy oraz możliwość rysowania własnych. Podczas układania naszego kodu mamy do dyspozycji sporo gotowych postaci wraz z kostiumami. Możemy wykorzystać je do animacji np. ruchu. Oprócz duszków znajdziemy w Scratchu równie dobrze przygotowane tła oraz dźwięki. Ilość gotowych elementów w zupełności wystarczy do stworzenia pierwszych prac. Jeżeli jednak dojdziemy do momentu, gdy biblioteka materiałów będzie niewystarczająca, bez problemu możemy również stworzyć własną postać lub tło bezpośrednio w Scratchu lub załadować gotowe grafiki, które znajdziemy w internecie. 

3. Wygląd

Program w szczególności w najnowszej wersji 3.0 podoba się każdemu dziecku. Wygląda nowocześnie, a do tego wszystko jest rozmieszczone w przemyślany sposób, tak aby już po chwili pamiętać, gdzie możemy znaleźć dany element.

4. Społeczność

To prawdziwa kopalnia pomysłów i inspiracji, świetne źródło projektów do samodzielnej nauki i podnoszenia swoich umiejętności. Na stronie scratch.mit.edu możemy dzielić się swoimi projektami, możemy podejrzeć, zagrać lub pobrać prace innych osób. Dodatkowo funkcja remixów pozwala na modyfikację projektów innych twórców. Każda praca może zostać oceniona i skomentowana przez pozostałych użytkowników.

5. Kompatybilność z innym sprzętem do nauki programowania

Scratch jest używany również do programowania elektronicznych urządzeń pomagających w nauce programowania. Przede wszystkim możemy za jego pomocą programować minikomputer jakim jest Arduino, płytkę micro:BIT, czy zestaw Lego Mindstorm.

Scratch to idelane rozwiązanie do nauki programowania dla dzieci. Możliwości, które daje osobą początkującym są nieograniczone!

Jak zainstalować Scratcha?

Kolejną zaletą Scratcha jest edytor online. Dzięki niemu możemy rozpocząć przygodę z programowaniem od razu. Bez konieczności instalowania żadnych aplikacji na naszym komputerze. Mieć dostęp do swoich projektów na dowolnym komputerze z dostępem do internetu. Wystarczy wejść na stronę https://scratch.mit.edu/projects/editor/?tutorial=getStarted i rozpocząć zabawę. Jeżeli chcemy korzystać ze Scratcha w wersji internetowej warto utworzyć własne konto, na którym zapiszemy swoje prace.

Jak korzystać ze Scratch online?

Drugą opcją, jest Scratch Desktop zainstalowany na naszym komputerze, czyli Scratch w formie aplikacji. Pliki do pobrania znajdziecie tutaj: https://scratch.mit.edu/download. Po zainstalowaniu mamy dostęp do Scratcha, nawet jeżeli aktualnie nie jesteśmy podłączeni do internetu (offline). Wszystkie gry zapisywane są w postaci plików w specjalnym rozszerzeniem .sb2. Są one uruchomiane tylko w aplikacji Scratch. Pliki zapisane na komputerze można także przenieść na swoje konto internetowe.

Gdzie znaleźć materiały do nauki kodowania w Scratch?

Obecnie nie ma zbyt dużo wartościowych materiałów do samodzielnej nauki Scratcha w szczególności w wersji 3.0. Materiały do nauki podstaw można znaleźć na stronie Scratch. Obecnie pracuję nad kursem video dla dzieci, w którym od podstaw będę tłumaczył jak korzystać ze Scratcha, a w czasie naszych lekcji stworzymy 3 gry o różnym stopniu trudności.

Polecam również  zapisać dziecko na dodatkowe zajęcia programowania, na których poziom jest dostosowywany do grupy i stopniowo zwiększany. Efektywną naukę kodowania można rozpocząć już w wieku 7-8 lat. Warto dodać, że w nauce programowania najważniejsza jest systematyczność, bo tylko w ten sposób zarówno dzieci i dorośli utrwalają wcześniej poznane rozwiązania/wzorce programowania i mogą przyswajać nowa wiedzę.

Na dodatkowych zajęciach programowania dzieci mogą rozwinąć swoje umiejętności i zacząć tworzyć bardziej zaawansowane projekty w Scratch. 

Czy można rozpocząć naukę programowania z młodszym dzieckiem?

Tak, ponieważ twórcy Scratch przygotowali również wersję dla dzieci w wieku od 4 lat! Jest to ScratchJr, który można zainstalować tylko na tabletach i smartfonach, ponieważ można obsługiwać go jedynie na urządzeniach z dotykowym ekranem. Przy jego pomocy najmłodsze dzieci mogą programować pierwsze animację. Idea jest identyczna jak w wersji standardowej, jednak klocki zostały uproszczone, a ich liczba ograniczona. Nie zmienia to jednak faktu, że za jego pomocą dzieci mogą w intuicyjny sposób nauczyć się jak działa w programowaniu np. pętla.

Czy Scratch to „prawdziwe” programowanie?

Czasami spotykam się z opinią, że Scratch nie jest prawdziwym programowaniem. Absolutnie się z tym nie zgadzam. Dlaczego? Ponieważ w Scratch mamy do dyspozycji standardowe elementy kodu tekstowego. Świetnym przykładem niech będzie podstawowa instrukcja warunkowa if-else. Po lewej widzicie zapis tego elementu w języku Python po prawej kod zbudowany w Scratch. Z pewnością stworzenie if-else w Python i Scratch wymaga identycznych umiejętności. Kody różnią się jedynie składnią. Tym bardziej programowanie dla dzieci w Scratch jest świetnym wyborem na początek.

Programowanie dla dzieci w Scratch – podsumowanie

Podsumowując Scratch to świetny program, który łatwy i przyjemny sposób wprowadzi dziecko w ciekawy świat programowania. Warto zrobić to jak najszybciej ze względu na pozytywny wpływ nauki programowania na rozwój takich umiejętności jak logiczne myślenie, rozwiązywanie problemów, czy ćwiczenie cierpliwości i wytrwałości.

Cześć, mam na imię Paweł!

Na co dzień pracuje jako programista, a od ponad dwóch lat staram się zarażać pasją do programowania podczas zajęcia programowania dla dzieci i młodzieży.